مازندران استانی در شمال ایران و در کرانه‌های جنوبی دریای کاسپين می‌باشد. این استان با استان‌های گلستان ، سمنان ، تهران ، قزوین و گیلان همسایه است. قله دماوند مرتفع ترین قله ایران در مازندران و در شهرستان آمل
قرار دارد. این استان یکی از پرجمعیت ترین مناطق از لحاظ تراکم جمعیتی و
یکی از غنی ترین آنها از لحاظ منابع گوناگون زیرزمینی می‌باشد. این استان
دارای ۱۷ شهرستان است که از آنها می‌توان به بابل ، آمل ، تنکابن ، نور و قائمشهر اشاره کرد. مرکز این استان شهرستان ساری می‌باشد.

مازندران به خاطر جغرافیای متنوع آن که شامل جلگه‌ها، علفزار‌ها، بیشه‌ها و جنگل‌های
هیرکانی با صدها گونه گیاهی منحصر به فرد در جهان است و آب و هواهای
گوناگون از سواحل شنی با پست ترین نقطه, تا کوهستان‌های ناهموار و برف
پوشیده البرز با داشتن یکی از هفت آتشفشان معروف دنیا، کوه دماوند،
شناخته شده‌است. با کشفیات دانشمندان در غارهای هوتو و کمربند، گواهی بر
زندگی انسان ها در 75 هزار سال پیش از این بدست آمده است، علاوه بر این،
باستان شناسی در گوهر تپه، که ثابت کرد مازندران و گلستان بیش از 5 هزار
سال پیشینه تمدن شهری دارند، مازندران را به یکی از مهترین پایگاه های
باستان شناسی در منطقه خاورمیانه شناسانده است و آن در فرهنگ سازی و تمدن
شهرنشینی مردم در ایران نقش مهمی را ایفا کرده است، مازندران جزوی از
قلمرو پادشاهی ورگانا، و پس از آن یکی از استان های مهم پادشاهی تبرستان
(که پس از شاه عباس تبرستان ایالتی از ایران و مازندران استانی از این
ایالت شد)، بوده است. مردم بومی آن تپوری (مازندرانی)وآمارد وگیلک هستند،
بر اساس یک افسانه رایج در میان آنها، نسب و اصالت آنها به خانواده پیامبر
نوح می رسد که مردم بومی اعتقاد دارند کشتی اش در البرز آرمیده است،
اقتصاد مازندران کاملاً به طبیعت پرنعمتش وابسته‌است، که از راه کشاورزی و
مواد غذایی با داشتن بالاترین تولید فرآورده‌های غذایی دریایی در میان همه
مناطق ایران و کشورهای همسایه از جمله خاویار ، در این استان مورد بهره
برداری واقع می‌شود، همچنین، صنعت گردشگری، که هر ساله بیش از دوازده
میلیون مسافر از مازندران دیدن می‌کنند.

غالب مردم مازندران به زبان مازندرانی يا تبري صحبت می کنند. علاوه بر این اکثر آنها با زبان فارسی آشنا هستند و از آن نیز استفاده می‌کنند.

• شهرستان آمل که ۱۲٫۱۱٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل آمل، لاریجان، شاهاندشت، آب اسک، نیاک)

• شهرستان بابل، سابقا بارفروش که ۲٫۱۶٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل: بابل، بندپی غربي، بند پي شرقي، امیرکلا،گتاب،بابلکنار،لاله آباد)

• شهرستان بابلسر که ۰٫۶٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل: بابلسر،رودبست،بهنمیر، )

• شهرستان بهشهر، نام پیشین اشرفی که ۲٫۶٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل: بهشهر، رستمکلا ، زاغمرز ،گرجی محله، میانکاله)

• شهرستان جویبار که ۶٫۲٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل: جویبار، لاریم، کردکلا) - تکیه کردکلا در زمان حاج نجف خان کرد احداث گردید

• شهرستان چالوس، نام پیشین شالوس که ۲٫۴٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل: چالوس، مرزن آباد، کلاردشت، نمک آبرود)

• شهرستان رامسر، نام پیشین سخت سر که ۴٫۲٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل: رامسر، جواهر ده)

• شهرستان ساری، مرکز استان که ۷٫۱۶٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل: ساری، دودانگه (پریم)، چهاردانگه (کیاسر)، فرح آباد، گلما، لاک دشت)

• شهرستان سواد کوه که ۴٫۲٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل: پل سفید، زیرآب، شیرگاه، آلاشت، ورسک)

• شهرستان تنکابن، نام پیشین شهسوار که ۵٫۶٪ جمعیت استان را داراست.

(شامل: شهسوار، نشتارود، دوهزار، سه هزار)

• شهرستان فریدونکنار شامل:فریدونکنار.دهفری.خزرشهر.دریاکنار
• شهرستان قائمشهر، نام پیشین شاهی، علی آباد که ۱۰٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل: قائمشهر، کردی خیل، ارطه، تِلار)

• شهرستان گلوگاه.

(شامل: شهر گلوگاه و دو بخش مرکزی و کلباد).

• شهرستان محمودآباد که ۹٫۲٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل: محمودآباد، سرخرود)

• شهرستان نکا که ۷٫۳٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل: نکا، هزارجریب)

• شهرستان نوشهر که ۹٫۳٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل:)

• شهرستان نور که ۵٫۳٪ از جمعیت استان را داراست.

(شامل: نور، رویان، چَمِستان، لاویج)

برخی ریشه نام مازندران را آمیخته‌ای از ماز به معنی بزرگ و نیز میانه ، ایندیرا و ان پس وند مکان دانسته‌اند و در نتیجه عبارت «مازیندیران» را به معنی جایگاه دیو بزرگ ، ایندیرا می‌دانند. گواه آن را هم شاهنامه دانسته‌اند که در آن از مازندران به عنوان جایگاه دیو سفید نام برده‌است و نیز ایندیرا را کوهی دانسته‌است در میانه این سرزمین. بر پایه همین موضوع ملک الشعراء بهار بیت زیر را سروده‌است:

نام قدیمی و اصلی مازندران تبرستان است که در واقع تپورستان بوده و علت
نامگذاری آن وجود قوم ؛البی که درآن وجود دارد به نام قوم تپور می‌باشد که
از شهر بابل تا شهر گرگان امتداد دارد و مرکز آنها ساری (در منابع یونانی
زاداکرتا) بود. از اقوام دیگر مازندران قوم آمارد است که از آمل تا تنکابن
وقوم کادوس از تنکابن تا رامسر هستند. برخی نام مازندران را به شکل ماز +
اندر + آن می‌دانند . ماز در زبان مازندرانی به زنبورعسل گفته می‌شود و
کسانی که این ریشه یابی را پذیرفته‌اند معنای مازندران را «جایی که
زنبورعسل در آن هست» می‌دانند . عده‌ای نیز به این دلیل که سابقا این
سرزمین مملو از گوزن بوده و مازن نیز به معنای گوزن بوده و از طرفی دران
را نیز به معنای درندگان می‌باشد اینطور استنباط کرده‌اند که دران به
معنای درنده کنایه از ببر مازندران است وچون این سرزمین در گذشته مملو
گوزن و ببر بوده مردم آن سرزمین را به این نام خواندند مازندران کنونی در
درازای تاریخ، شاهد وقایع و اتفاقات فراوان سیاسی، اجتماعی و فرهنگی
بوده‌است. در اهمیت سرگذشت وقایع تاریخی این استان، کافی است که گفته شود
هیچ یک از مناطق ایران به اندازه این خطّه، شاهد رویدادهای تاریخی
نبوده‌است.

به همین سبب است که نویسندگان و مورخان ایرانی و خارجی، فراز و
نشیب‌های تاریخی این سرزمین را در کتاب‌هایی به رشته تحریر در آورده‌اند.
از آثار نویسندگان روسی درباره مازندران، تاریخ مازندران و استرآباد تالیف رابینو، و از آثار نویسندگان مازندرانی، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران تالیف میر ظهیرالدین مرعشی، و از آثار نویسندگان ایرانی، تاریخ تبرستان به کوشش اردشیر برزگر (ترک اصل مقیم مازندران) و مازندران از قدیم‌ترین ایام تا به امروز،
نوشته دکتر محمد مشکور را می‌توان نام برد. اما این که نام مازندران از چه
زمانی در این خطّه متداول شد اختلاف نظر وجود دارد. بعضی از مورخان
معتقدند از زمان ابن اسفندیار و یاقوت، بجای هیرکانیا کلمه مازندران بکار
برده شده‌است عده‌ای هم تاریخ استعمال کلمه مازندران را از قرن چهارم هجری
قمری به بعد می‌دانند.

بندپی بابل

در جنوب بابل وتقریبا ۲۰ کیلومتری شهر بابل منطقهٔ بند پی وجود دارد
بندپی که در واقع محلی بین کوه جنگل و دشت است در ایران قبل از اسلام بنا
به روایات محلی در حملهٔ اعراب یک سنگر قدرتمند برای وطن دوستان بوده است
و در واقع قبل از اسلام دارای شهر و قلعه بودهاست.

منطقه شورچال گلوگاه

این منطقه از ابنیه مسکونی قرون اول و دوم اسلامی بوده و آثار باستانی
فراوانی در دل تپه‌های آن جای گرفته‌اند که متأسفانه بخش قابل توجهی، توسط
حفاران غیرمجاز، از دل خاک خارج شده و از موزه‌های خارجی، سر در آورده‌است
که نیازمند استقرار یگان حفاظت میراث فرهنگی است.زمینهای آن متعلق به
ساکنان کوپچی محله گلوگاه بوده و در فاصله کمی از ساحل دریا قرار
گرفته‌است و مکانی سرسبز و بسیار دیدنی است که نیازمند سرمایه گذاری و
توجه بیشتر است.

امامزاده عباس

در حاشیه شمالی ورودی شرقی شهر ساری واقع شده و از نظر شیوه معماری،
گنبد هرمی شکل و صندوق چوبی نفیس، یکی از بناهای معروف استان مازندران
است. تاریخ ساخت آن ۸۹۷ هجری قمری است و سه امامزاده بنامهای عباس ؤ محمد
و حسن در آن مدفون می‌باشند.این بنا در منطقه‌ای به نام ازادگله واقع شده
است.

قلعه لاجیم در سوادکوه

در جنوب شرقی زیراب در شرق جاده سواد کوه به قائمشهر در منطقه‌ای جنگلی و در کنار روستای لاجیم
قرار دارد. این اثر معماری ارزشمند متعلق به قرن پنجم هجری است. آندره
گدار باستان‌شناس فرانسوی که در سال ۱۹۳۳ میلادی به بازدید برج لاجیم آمده
می‌نویسد: در داخل این حصار چند تل است که نشان می‌دهد این قلعه در واقع
شهر مستحکمی است این محل که در قلب جنگل انبوه و دور هنگامه شهرها واقع
شده‌است. مسلماً قرارگاه مهم یکی از سرکشان یا پناهگاه استوار یکی از
پادشاهان مخلوع بوده‌است که به امید بازگشت وقت مساعد در آنجا بدور از
آسیب خصم در امان می‌داشته‌است. شخصیت مدفون در برج (کیا ابوالخوارس
شهریار) از خاندان باوندیان بوده که در فاصله سقوط سلسله باوندیان اول و
به قدرت رسیدن مجدد خاندان آل باوند پس از اشغال ناحیه آمل به دست قابوس
وشمگیر به منطقه کوهستانی لاجیم پناه برده‌است.

چشمه عمارت بهشهر

این بنا متعلق به دوره صفویه‌است که در دو طبقه احداث گردیده و در حال
حاضر طبقه همکف و جزری از طبقه دوم باقی مانده‌است در وسط عمارتِ همکف
مظهر چشمه قرار دارد که آب آن از چهار سمت توسط جویهایی از داخل بنا به
خارج آن سرازیر و وارد حوضها و جویهای اطراف آن گردیده و به‌وسیله نهرهای
اصلی به خارج از باغ هدایت می‌شده‌است .

برج آرامگاهی امامزاده طاهر مطهر کجور

این بنای آرامگاهی واقع در روستای هزار خال بخش کجور در شهرستان نوشهر
قرار دارد، بنایی است چهار ضلعی با کتیبه‌های آجری و تزئینات که در
سال(۸۲۹) ه ق به دست ملک کیومرث بن بیستون استندار ساخته شده‌است.

قلعه ملک بهمن لاریجان

این قلعه از قلعه‌های عظیم البرز است که در جاده هراز بخش لاریجان
شهرستان آمل و مشرف به قریه شاهان دشت در ۷۵ کیلومتری جنوب آمل قرار دارد
این قلعه متعلق به حکام پادوسبان است که در سال (۴۵ الی ۱۰۰۵) ه ق به
رویان نور و کجور و رستمدار حکومت داشته‌اند بنای قلعه بر روی صخره‌ای
حدود ۲۲۰ متر بالاتر ازسطح اراضی شاهاندشت از لاشه سنگهای بزرگ و کوچک و
ملات گچ ساخته شده که بصورت طبقه طبقه و شامل اتاقها و قسمت‌های مختلف
ساختمانی است.

آرامگاه سه سید میر حیدر آملی

این مکان مدفن ابولقاسم پسر ابولحسن الرویانی است که در سده ششم ه ق
وفات یافته‌است، در طی قرون هشتم و نهم هجری قمری سه تن از سادات و عرفا
در این محل مدفون گردیدند که یکی از آنها علامه میر حیدر آملی است که از
متفکران و مشاهیر شیعه بوده‌است بانی این مکان سید عزالدین بن سید
بهاالدین آملی است.

برج رسکت

برج زیبای رسکت در روستایی به همین نام، از دوران اسپهبدان مازندران که بر روی آن کتیبه‌ای به دو خط پهلوی و کوفی وجود دارد.

برج باوند

برج بسیار زیبای باوند از دوران آل باوند از اسپهبدان مازندران در روستای سرخ آباد سوادکوه قرار دارد. این برج شبیه مهره رخ در شطرنج است.

نقش شاه

تنها تصویر ناصرالدین شاه قاجار و درباریان او که بر دل سنگ حکاکی شده است در جاده هراز و در کنار تونل وانا و جاده باستانی زمان ساسانی قرار دارد.

برجهای آهودشت

این دو برج در روستای آهودشت چمستان نور قرار دارند. برج بزرگ مزار شاه بالوی زاهد آملی، استاد شیخ خلیفه مازندرانی، استاد شیخ حسن جوری است.

سایت موزه گوهر تپه

سایت موزه گوهر تپه در نزدیکی بهشهر قرار دارد. کهنترین ابزار ساخته شده از آهن در جهان در این مکان یافت شده است.

لفورک

شهر باستانی لفورک در سواد کوه قرار دارد. در این شهر اسکلتهایی از انسان های دراز سر پیدا شده است.

نوروز خوانی

(زبان مازندرانی: نِئرو بَخونی ئی)

نوروز خوانان معمولا" پانزده روز قبل از فرا رسیدن عید نوروز به داخل
روستاها می‌آیند و با خواندن اشعار در مدح امامان ترانه‌های محلی، طلیعه
سال نو را به آنان مژده می‌دهند. نوروز خوانان چند نفر هستند که یک نفر
اشعار را می‌خواند، یک نفر ساز می‌زند، نفر دیگر که به آن کوله کش (بارکش)
می‌گویند به در خانه‌های مردم می‌رود و می‌خواند:

صاحب خانه نیز با دادن پول، شیرینی، گردو، تخم مرغ و نخود، و کشمش از آنان پذیرایی می‌کند .

 چهارشنبه سوری

(زبان مازندرانی: پدرام سروش)

از مراسم به جامانده در سرزمین های آریایی (ایران و مازندران)،
چهارشنبه سوری است که در پایان چهارشنبه هر سال برگزار می‌شود. صبح روز
چهارشنبه آش هفت ترشی، درست می‌کنند. آشی که هفت نوع ترشی مانند آب نارنج،
آب لیمو، آب انار، سرکه، گوجه سبز، و آب ازگیل در آن می‌ریزند و بعد از
آماده شدن بین همسایه‌ها پخش می‌کنند غروب روز می‌خوانند با آرزوی شادی و
خوشی برای خود و خانواده خود از روی آتش می‌پرند. آنها می‌خوانند :
چهارشنبه سوری کمی پارسال دسوری کمی، امسال دسوری کمی

روستاي گرجي محله را ميتوان مهد موسيقي شرق مازندران دانست .دو استاد بزرگ -محمد رضا اسحاقي و محمد الياسي از اخرين باز ماندهاي نوروزخوانان ميباشند

عید نوروز

(زبان مازندرانی: نِئرو رِ عِید)

هنگام تحویل سال افراد خانواده دور سفره هفت سین که با ظرافت و سلیقه
خانم خانه چیده شده می‌نشینند و در حالیکه پدر خانواده دعای تحویل
می‌خواند منتظر سال نو می‌شوند. در گذشته که امکانات ارتباطی مانند رادیو
و تلویزیون نبود با تیراندازی یا گفتن اذان سال جدید را به همه اعلام
می‌داشتند. بعد از این که سال نو شد کسی که به عنوان مادرمه انتخاب شده با
مجمعی که در ان قرآن، آیینه، اب، سبزه و شاخه‌های سبز جوان قرار دارد وارد
خانه می‌شود چهارگوشه اتاق‌ها را آب می‌پاشد قرآن را کنار سفره هفت سین
می‌گذارد و شاخه‌های سبز (درخت آلوچه) را به این نیت که سال سرسبز و خوش و
خرمی برای خانواده باشد، جلوی در اتاق آویزان یا روی طاقچه اتاق می‌گذارد.
دراین روز مادر خانه، غذای عید، سبزی پلو با مرغ یا گوشت درست می‌کند.
علاوه بر آن غذایی به عنوان خیرات برای اموات می‌پزند و بین مردم پخش
می‌کنند. در غروب شب اول سال به این اعتقاد که چراغ خانه آنها همیشه روشن
و نورانی باشد، به سر در خانه‌ها شمع یا شعله آتش آویزان می‌کنند.

جشن نوروز ماه

(زبان مازندرانی: نِئرو ما شو)

مردم مازندران در اواسط مرداد ماه خورشیدی (مِرما گاهشمار مازندرانی)
جشنی به نام نوروز ماه دارند وقتی که اولین محصول برنج زودرس رسید بعد از
جمع آوری و درو با همان برنج غذا درست می‌کنند و درخارج از روستا جشن
پایان کار می‌گیرند. این مراسم دست مانند سیزده به در است و اعتقاد دارند
که این روز را حتما" باید بیرون از روستا به سر برد در واقع این جشن یک
نوع سپاسگزاری به درگاه خداوند است.

مراسم سیزدهم تیرماه

(زبان مازندرانی: تِرما سِزدِ شو)

از دیگر مراسم سنتی و رسمی مازندران تیرماه سیزده است که در اواسط آبان
هر سال برگزار می‌شود. البته روایات مختلف در مورد تیرماه سیزده وجود
دارد. می‌گویند که شب تولد امام علی است. می‌گویند پیروزی کاوه بر ضحاک و
آرش کمانگیر و جشن مهرگان است. در این شب همه خانواده کنار هم جمع می‌شوند
و تا پاسی از شب به خوردن تنقلات و گوش دادن به قصه و افسانه‌های بزرگ
ترها سپری می‌کنند جوانان هم با در دست داشتن ترکه‌ای بلند که کیسه‌ای به
انتهای آن بسته شده است. همراه کودکان به در خانه‌ها رفته و با سر و صدا و
کوبیدن چوب به درخانه‌ها و لال بازی از صاحب خانه تقاضای هدیه می‌کنند به
آنها پول، میوه، شیرینی داده می‌شود.هنگامی که لال به همراه گروه خود در
کوچه‌ها شروع به حرکت می‌کند این اشعار را می‌خواند: لال بیمو، لال بیمو،
پارسال و پیرار بیمو، چل بزن دیگه بزن، لال انه لالک انه، پیسه گنده
خوانه، سالو ما ارزون نوه، لال مار رسوا نو، لال انه لالک انه، پاربورده
امسال انه، لال آمده، لال آمده، پارسال و امسال امده، چرخ نخ ریسی را حرکت
بده، به دیگ بزرم، لال آید، لال کوچک می‌آید، کسی که شیرینی پیس کنده
می‌خواهد می‌آید، سال و ماه ارزان نمی‌شود، لال بزرگ رسوا نمی‌شود، لال
می‌آید، لال کوچک می‌آید، پارسال رفته امسال می‌آید.

آرش کمانگیر

در برخی دیگر از نقاط مازندران نیز آن را منسوب به پرتاب تیر آرش از
ساری به سوی ملک توران که موجب پایان بخشیدن به جنگ های چند ساله ایران و
توران گردید می‌دانند و آن را در 12 تا 15 ماه تیر ( بسته به اعتقادات
محلی ) و همین طور بنابر تقویم مازندرانی یا تقویم خورشیدی جشن می‌گیرند،
شایان ذکر است که تیرما سیزده شو بسیار پابرجاست و از اهمیت ویژه‌ای
برخوردار است و هرگز فراموش شدنی نیست هرچند در مورد آن اختلافات زیادی
وجود دارد.

آیین سنتی ۲۶ عید ماه

آیین ویژه سنتی ۲۶ عید ماه طبری هر سال در تاریخ ۲۸ تیرماه شمسی در
بیشتر روستاهای استان برگزار می‌شود. در روستای امامزاده حسن سوادکوه این
مراسم با آداب خاصی انجام می‌شود این رسم به جشن مردگان نیز معروف است. بر
اساس سنت رایج و باورهای مردم در زمان‌های قدیم فریدون پادشاه پیشدادی به
خونخواهی پدرش جمشید شاه ضحاک پادشاه را در سرزمین مازندران و در دماوند
کوه به بند می‌کشد، مردم خبر این پیروزی را در شب با آتش زدن بوته‌ها به
یکدیگر اطلاع می‌دهند. و فردای آن روز با برپایی جشن و مسابقه کشتی این
پیروزی را گرامی می‌دارند. امروزه نیز اهالی روستاهای اطراف همگی به
امامزاده حسن می‌آیند و علاوه بر خیرات کردن برای اموات خود و روشن کردن
شمع روی مزارها، تماشاگر مسابقه کشتی سنتی لوچر می‌شوند. در این روز کشتی
گیران سوادکوه در این محوطه گرد می‌آیند و به مصاف هم می‌روند.در مناطق
جلگه‌ای جشن مردگان در آرامگاه‌ها برگزار می‌شود.

مراسم چاه برف

(زبان مازندرانی: وِرف رِ چال)

یکی از مراسم قابل توجه در ارتباط با آب در روستای اسک واقع در جاده
هزار مراسم ورف چال است. این مراسم در یکی از روزهای جمعه در فاصله اول تا
پانزده اردیبهشت ماه که آخرین برف‌های زمستانی در حال ذوب شدن است. انجام
می‌شود. تاریخ اجرای این مراسم قبلا" از طرف بزرگان محل به اطلاع عموم
رسانده می‌شود. در این روز کلیه مردان محل جهت انجام مراسم ورف چال واقع
در دامنه کوه دماوند پس از صرف صبحانه با همراه داشتن غذای ظهرو بساط میوه
و چای از روستا را ندارد و امور روستا در این روز در دست زن‌های محل است
که با اجتماع درمساجد و نقاط دیگر به اجرای برنامه‌هایی مانند عروس و
داماد شاه وزیر بازی و ... سرگرم هستند از ورود هر مردی به داخل روستا
جلوگیری می‌شود در صورتی که مردی به تذکرات و اخطار آنها توجهی نکند و
داخل روستا شود به شدت با چوب به وسیله زن‌های محل تنبیه می‌گردد. مردان
روستا پس از رسیدن به محل ورف چال که از دوران گذشته چاهی درآنجا برای جمع
آوری برف به وسیله شخصی به نام سید حسن ولی حفر شده و مقبره او نیز در
روستای نیاک محل زیارت اهالی منطقه است اقدام به جدا کردن قطعات برف از
کوه می‌کنند و هر کس به توانایی خود مقداری از قطعات آخرین برف زمستانی را
به داخل چاه می‌ریزد. پس از پرشدن چاه از برف و پوشانیدن در چاه مردان به
صرف ناهار و چای و میوه در اطراف چاه می‌پردازند و نماز به جامی آورند.
سپس همگی به روستا باز می‌گردند. این مراسم ریشه در مبارزه با کم آبی برای
مسافران و دام‌ها در فصل تابستان دارد با توجه به این که منطقه مورد بحث
در گذشته یکی از مناطق دامداری محسوب می‌شد، دامدارها برای تأمین آب مورد
نیاز دام‌ها در فصل تابستان که برف‌های روی کوه آب می‌شد اقدام به ذخیره
برف در این چاه می‌کردند تا درموقع کم آبی، آب مورد نیاز دام‌ها را فراهم
کنند. امروزه منطقه مورد بحث اهمیت کذشته خود را از نظر پرورش دام از دست
داده ولی این سنت قدیمی همچنان در بین اهالی محل ادامه دارد.

شب یلدا

(زبان مازندرانی: گِت چِله، در برخی گویش ها: چِله شو)

شب اول زمستان بنا به سنت دیرین همه افراد خانواده دور هم جمع می‌شوند
و با خوردن هندوانه ماست و میوه و آجیل سرمای فصل زمستان را از خود دوی
می‌کنند اعتقاد بر این است که با خوردن ماست یا هندوانه در شب یلدا، هرگز
در زمستان سردشان نخواهد شد. در این شب دختران دم بخت با پوشاندن صورت خود
از هفت خانه چیزی می‌گیرند اگر کسی آنها را ندید و نشناخت حتما" به آنچه
نیت کرده‌اند خواهند رسید.

مراسم ماه محرم

کلیه تکایا مساجد و خانه‌ها از چند روز پیش از ماه محرم سیاه پوش
می‌شوند و از روز اول ماه محرم مراسم عزاداری آغاز می‌شود مردم در دسته و
هیات‌های زنجیر زنی و سینه زنی به مساجد و تکایا می‌روند و کسانی که نذر
دارند نذورات خود را اعم از آش خرما، شربت، و غذا .. بین مردم پخش
می‌کنند. در روستای نوا از توابع آمل، مراسم نخل گردانی، معمول است. از
روز اول تا هفتم مردم به عزاداری می‌پردازند و سعی دارند تا در این روز
کلیه نذورات خود را ادا کنند در روز هفتم همه مردم به کنار نخلی می‌روند و
به آن سلام می‌کنند اعتقاد بر این است که نخل تابوت امام حسین (ع) است. در
روز هشتم نخل را بیرون می‌آورند و در محله‌ها می‌گردانند. مردم نیز همراه
نخل می‌روند به این مراسم اصطلاحا" نخل گردانی می‌گویند.کسانی که نذر شیر
دارند در روز هشتم، نهم، دهم، همراه نخل گردانی شیر بین مردم پخش می‌کنند
نخل‌ها را به در هر خانه که می‌برند صاحب خانه نذر خود مانند شربت، خرما،
شیر، دود کردن اسپند را به جا می‌آورد اگر نذر قربانی داشته باشند قربانی
می‌کنند در روز نهم و دهم محرم همین مراسم صورت می‌گیرد در شب دهم
عاشورا،که شام غربیان است نخل را دور محله می‌گرداند و همه مردم پابرهمه و
شمع به دست همراه نخل به امامزاده می‌روند و تا صبح به سینه زنی و عزاداری
می‌پردازند. تا چند سال پیش مراسم تعزیه خوانی نیز در محرم برگزار می‌شد.
امروزه در روستاها کم و بیش تعزیه خوانده می‌شود.

آداب ماه رمضان

ماه رمضان به ماه مبارک نام برده می‌شود چون ماه تهذیب نفس و اخلاق است
و همه سعی دارند که با ادای فرایض دینی و برپایی نماز جماعت از ثواب این
ماه بیشتر بهره مند شوند. در این ماه صله رحم را به جای آورده و به فقرا و
محرومان و آشنایان افطاری می‌دهند.در شب‌های قدر و احیا که شب نزول قرآن
است. درروضه خوانی کشته شدن علی شرکت کرده به سوگواری می‌پردازند زنان و
مردان شب‌های قدر را احیا نگه می‌دارند تا صبح بیدار می‌مانند دعا
می‌خوانند و قرا، بر سر می‌گذارند.

عید غدیر

در این روز که خاص عید سادات است مردم به دیدن سادات می‌روند. و سکه‌ای
را به عنوان ته کیسه یا پارچه سبز و سفید رنگ از دست سید یا سیده به عنوان
تبرک دریافت می‌دارنددر این روز گوسفند یا بره قربانی را حنا می‌بندند و
تا آفتاب نزده قربانی می‌کنند کسانی که نذر دارند به هر نیتی که باشد
انگشت به خون می‌زنند و به پیشانی می‌مالند همچنین اعتقاد دارند در روز
عید قربان بعد از قربانی کردن نباید از خانه خارج شوند و سرکار بروند در
منزل هم کاری انجام نمی‌دهند تا قربانی آنها رد بشود.

مراسم تمناس باران

از انجا که اساس معیشت و کشاورزی بر پایه آب است، بنابر این کم و یا
زیاد بودن باران و آب مشکلاتی را ایجاد می‌کند. اگر باران کم ببارد و دچار
کمبود آب بشوند مراسم خاصی را به جای می‌آورندتا خداوند دعای آنها را
مستجاب کرده وباران بفرستد.مراسمی که برای تمنای باران دارند به این شرح
است: اهالی روستا همگی به امامزاده مسجد یا میدان بزرگ روستا و یا خارج از
روستا می‌روند دعا می‌کنند و سید گوشه‌ای از جلد قرآن را خیس می‌کند یا
منبر را به این نیت که باران بیاید، با گلاب می‌شوید. علاوه بر این مرسوم
است که همه مردم شیر و برنج جمع می‌کنند و با آن شیر برنج درست کرده
می‌خورند و مقداری از آن را با این باور که باران ببارد روی پشت بام
می‌ریزند.

مراسم باران خواهی

(زبان مازندرانی: شِیلوون، در برخی از گویش ها: شِیلان)

یکی از مراسم رایج به هنگام خشک سالی مراسم باران خواهی است. به این
منظور ابتدا از اهالی محل مواد اولیه برای پخت شیر و برنج و یا آش مورد
نظر آن‌ها جمع آوری می‌شود در روز معین اهالی در مکان مقدسی مانند مسجد،
تکیه، امامزاده و یا در اطراف درخت مقدس جمع می‌شوند و پس از پخت آش به
وسیله زن‌های محل، مراسم دعا وروضه خوانی انجام می‌شود و از خداوند طلب
باران می‌کنند. پس از صرف آش مراسم به پایان می‌رسد.از دیگر عقاید مردم
منطقه در این زمینه، گذاشتند پایه منبر در آب و یا ریختن آب به روی فردی
سید است.

آفتاب خواهی

اگر بارندگی زیاد باشد برای این باران بند بیاید نام هفت یا چهل کچل را
بر کاغذ می‌نویسند و آن به بندی آویزان می‌کنند تا باد بخورد و باران قطع
شود یا با خواندن دعا و نذورات مختلف از خداوند طلب آفتاب و در آمدن
خورشید می‌کنند.
در روستای کرات کیاسر از توابع ساری، اگر باران ببارد و مانع فعالیت
کشاورزی شود، زن‌های روستا به طور جمعی شعر زیر را می‌خوانند: باران کو،
باران بی پایان کو، گندم که زیر خاکه، از تشنگی هلاکه، یا سلیمان، روز
آفتاب و شب باران.
در روستا ولویه کیاسر ساری هنگامی که باران به مدت چند روز ادامه داشته
باشد برای بند آمدن آن بچه‌های روستا قوطی‌های حلبی را به نخی می‌بندند و
دو سر نخ را می‌گیرند و در کوچه‌های محل راه می‌روند و دسته جمعی شعر زیر
را می‌خوانند: قوطی قوطی افتاب کن، یک مشت برنج تو ابا کن، ما بچه‌های
گرگیم، از سرمایی بَمِردیم، یا قرا، یا کتاب فردا بشه آفتاب.
در روستای کلیج کلا دودانگه در هنگام بارش زیاد باران، بچه‌های محل لباس
کهنه می‌پوشند و با جارو و گل و لای کوچه‌ها را به هم می‌زنند و میخ وانند
بابروم بابروم، امروز آفتاب فردا آفتاب پیرا (پس فردا(آفتاب آنگاه افراد
هر خانواده به بچه‌ها مواد غذایی و یا شیرینی می‌دهند.در روستای علی اباد
منطقه سواد کوه، وقت بارش زیاد باران اهالی محل پارچه‌ای را از امامزاده
شاهزاده حسین می‌ربایند پس از آفتابی شدن هوا آن پارچه را به اضافه پارچه
دیگر به امامزاده پس می‌دهند.

گرفتن ماه و خورشید

(زبان مازندرانی: سِیو)

گرفتگی ماه و خورشید را ظل (تاریکی) می‌نامند و معتقدند که اژدهایی
جلوی آن را گرفته است در این حالت برای رهایی و برطرف شدن تاریکی از ماه
به پشت بام‌ها می‌روند بر ظرف مسی می‌کوبند و با تفنگی تیراندازی می‌کنند.
علاوه بر اینها نماز ایات می‌خوانند و دعا می‌کنند.

گهواره بندی

(زبان مازندرانی: گِوارِ دَبِستِنه ئی)

در بیشتر نقاط شهری و روستایی مازندران رسم بر این است که در دهمین روز
تولد نوزاد عده‌ای از بستگان و آشنایان برای صرف ناهار دعوت شوند پس از
صرف ناهار و چای و شیرینی مادر بزرگ و یا قابله ی کودک را در گهواره
می‌بندند در بعضی مناطق اگر نوزاد فرزند اول باشداین وظیفه را مادر بزرگ
طرف مادری به عهده می‌گیرد سپس مدعوین پولی به عنوان هدیه در گهواره طفل
می‌گذارند.در بعضی از روستاهای شهرستان نور پس از خوابانیدن نوزاد در
گهواره، بستگان طرف مادری نوزاد، روی گهواره گردو یا نبات می‌شکنند و یا
گهواره را چند بار به شدت تکان می‌دهند این کار به این دلیل انجام می‌شود
که اگر در طول زندگی بین پدر و مادر نزاعی رخ داد گوش طفل به سر و صدا
عادت کرده باشد.

دندان سری

یکی از مراسم دوران کودکی مراسم دندان سری است که هم‌زمان با ظاهر شدن
اولین دندان‌های طفل برگزار می‌شود. در این مراسم مادر کودک شیر برنج یا
آشی که انواع حبوبات در آن وجود داشته باشد می‌پزند و کاسه‌ای از اش را به
خانه فامیل‌ها و دوستان می‌دهد معمولا" رسم است که افراد هنگام پس دادن
کاسه، هدیه‌ای مانند جوراب، روسری یا پول در آن می‌گذارند.

مراسم ازدواج

خواستگاری از دختر توسط اقوام نزدیک داماد صورت می‌گیرد. بعد از رضایت
خانواده عروس فردای آن شب غذا و شیرینی تهیه دیده برای خانواده عروس
می‌فرستند. برای مراسم اره گیرون یا سهمان بله برون به خانه عروس می‌روند
و با دادن انگشتر به عروس در واقع او را برای پسر شان نشان می‌کنند. در
همان شب بله برون میزان شیربها (زر) را نیز معین می‌کنند بعد از این مراسم
دوران نامزدی آغاز می‌شود که معمولا" از ۶ ماه تا ۲ سال طول می‌کشد.چند
روز مانده به عروسی مقدمات آن را فراهم می‌سازند. به خرید می‌روند و برای
عروس داماد پیراهن، پارچه، و ... می‌خرند.برای دعوت کردن مردم به عروسی
زنی را به عنوان خبر گیر به خانه‌های مردم می‌فرستند تا همگی را برای
عروسی دعوت نماید.یک روز قبل از جشن از خانه داماد تمام مخارج جشن عروسی
از قبیل برنج، مرغ، گوشت، روغن به نام خرج بار، را بار اسب می‌کنند و
همراه چند گوسفند پای کوبان به خانه عروس می‌فرستند مردم نیز کمک‌هایی به
نام سوری در مجمع‌های مسی گذاشته و روی ان را با پارچه‌های رنگی
می‌پوشانند و آن را بر سر گرفته به خانه داماد می‌برند. شب قبل از عروسی ?
حنابندان ? می‌گیرند. صبح روز حنابندان، عروس و داماد جداگانه با جشن و
پای کوبی به حمام می‌روند دلاک در حمام به عروس و داماد شربت و شیرینی
می‌دهد و اسپند دود می‌کند. سپس عروس و داماد جداگانه سوار بر اسب، همراه
دوستان به خانه می‌روند.شب حنابندان عروس و داماد جداگانه در خانه خود،
مراسم حنابندان را انجام می‌دهند در خانه عروس، خواهر یا یکی از دوستان
عروس حنا در دست عروس می‌گذارد و در خانه داماد نیز دوستان داماد در دست
او حنا می‌گذارند.روز عروسی وعقدکنان خانواده عروس و داماد
جداگانهمیهمانان ناهار می‌دهند. بعد از ظهر عروسی داماد به همراه فامیل و
دوستان برای آوردن عروس به طرف خانه عروس راه می‌افتد داماد از قبل اسبی
را تزیین می‌کند تا عروس را روی آن بنشاند وقتی به خانه عروس رسیدند
خانواده عروس با نقل و شیرینی و دود کردن اسپند به استقبال آنها می‌رود
پدر یا برادر عروس، نانی را به کمر عروس با شال سفید یا سبز می‌نشانند به
این نیت که اولین فرزندشان پسر باشد و پیر بچه دیگری آیینه به دست جلوی
اسب عروس راه می‌افتد. در بین راه دوستان داماد با پای کوبی و تیر اندازی،
در شادمانی سهیم می‌شوند گاهی نیز با گذاشتن مسابقه اسب دوانی بر عروسی
می‌افزایند.وقتی که به در خانه داماد رسیدند داماد از اسب پیاده نارنج،
انار، یا سیبی، را در دست می‌گیرد و به سمت عروس پرت می‌کند عروس باید آن
را بگیرد و سپس آن را با هم بخورند. عروس ابتدا وارد خانه نمی‌شود مگر
اینکه پدر داماد سکه‌ای یک راس گاو و یا زمینی را به عنوان رونما یا پاناز
به عروس بدهد. وقتی عروس وارد حیاط خانه شد مادر و خواهرهای داماد اسپند
دود می‌کنند و نقل و نبات و شیرینی به همراهان می‌دهند تمام مهمانان شام
را در خانه داماد می‌خورند وپس از خوردن شام آنجا را ترک می‌کنند تنها زنی
به نام ? عروس مار ? همراه عروس می‌ماند. صبح روز بعد از عروسی عروس باید
صبحانه را آماده کند و به خانواده داماد بدهد. خانواده داماد نیز لباس،
پول، پارچه‌ای را به عنوان خلعت به عروس می‌دهند سه روز بعد از عروسی،
عروس و داماد به عنوان سلام به مادرزن، به خانه عروس می‌روند که به آن زن
مار سلام می‌گویند. جهاز عروس را یک روز قبل از عروسی به خانه داماد
می‌برند

دام دارهای منطقه عقیده دارند افراد ناپاک نباید وارد گله گوسفند بز شوند
زیرا گوسفند از رمه موسی است. به همین دلیل نیز زن‌ها حق دوشیدن شیر
گوسفندان را ندارند زیرا ممکن ناپاک باشند از این رو دوشیدن شیر گوسفند و
بز وظیفه مردان و دوشیدن شیر گاو بر عهده زن‌ها است. عقیده بر این است که
باید وقت خشکسالی و یا روزی که گوسفند به طور رایگان بین اهالی محل توزیع
شود. این شیر در منطقه «بلده» نور به «حلوی شیر» معروف است. در گذشته که
دام دارها پس از پایان فصل سرما به طرف کوه می‌آمدند در روستای «هفت تن»
لاریجان آمل عقیده بر این بود که گوسفند را باید داخل امامزاده «هفت تن»
بدوشند و شیر تولیدی را به متولی امامزاده بدهند.

تاریخ زبان

تا سدهٔ ۵ ه.ق والیان طبرستان زبان مازندرانی را با خط پهلوی می‌نگاشتند و سکه می‌زدند. دو کتیبه که به خط پهلوی در رسکِت واقع در دودانگه ساری وگنبد لاجیم سوادکوه به‌دست آمده مؤید این نظر است.

به تازگی چند نسخه خطی از برگردان ادبیات تازیان به زبان طبری و نسخه‌هایی از برگردان و برداشت قرآن به این زبان یافت شده که از روی آنها می‌توان دریافت که زبان طبری
در قرنهای نخستین پس از اسلام دارای ادبیات گسترده‌ای بوده‌است.

مقدسی
می‌نویسد که زبان طبرستان به زبان ولایت قومس و جرجان نزدیک است، جز آنکه
در آن شتابزدگی است و‌ها زیاد به کار می‌برند.

ویژگی‌های تاریخی زبان

در مقایسه با سایر زبان‌های ایرانی، مازندرانی زیر نفوذ و تحت تأثیر عربی و ترکی واقع نگردیده و از تغییرات در طول تاریخ جان سالم به در برده‌است، اگرچه در چند قرن اخیر واژه‌های بیگانه‌ای از زبان‌های، ترکی و عربی وارد این زبان گردید و امروزه نیز به علت نفوذ فارسی معیار در این منطقه استفاده از این زبان رو به زوال نهاده‌است.

ادبیات مازندرانی

مقاله اصلی : ادبیات مازندرانی زبان مازندرانی (طبری قدیم) دارای ادبیات قابل توجهی بوده‌است. میدانیم که کتاب «مرزبان نامه» به زبان طبری نوشته شده بود و از آن زبان به پارسی دری
برگردان شده‌است. ابن اسفندیار دیوان شعری را به زبان طبری با نام «نیکی
نامه» بازگو می‌کند و آن را به اسپهبد مرزبان بن رستم بن شروین نویسنده
«مرزبان‌نامه» نسبت می‌دهد. در قابوس نامه نیز دو بیت به زبان طبری از
نویسنده ثبت است.

ابن اسفندیار از برخی شاعران این سرزمین که به زبان طبری
شعر می‌گفته‌اند یاد کرده و نمونه‌ای از سروده‌های ایشان را آورده‌است. در
«تاریخ رویان» اولیاءالله آملی نیز ابیاتی از شاعران مازندرانی به زبان
طبری ضبط شده‌است. مجموعه‌ای از دو بیتی‌های طبری که به «امیری» سرشناس و
به شاعری موسوم به «امیر پازوری» منسوب است، در مازندران وجود داشته که
«برنهارد درن» شرق شناس روسی نسخه آنها را به دست آورده و زیر عنوان
«کنزالاسرار» در سن پطرز بورگ (یا - سن پطرز بورغ) با برگردان ترجمه پارسی
چاپ کرده‌است.

اسم و صفت

در زبان مازندرانی جنس دستوری وجود ندارد. شمار جمع به وسیلهٔ پسوندهای
مختلفی از جمله «-ون» و «-ها» صورت می‌گیرد. صفت پیش از اسم می‌آید.
مثلاً: «خار ِ کتاب» به معنای «کتاب ِ خوب».

[ویرایش] فعل

در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: گذشته و مضارع.

اما در زبان تبری سه دسته شناسه داریم: گذشته، مضارع اخباری و مضارع التزامی. (نمونه‌های زیر بر اساس لهجهٔ ساروی تنظیم شده‌اند.)

۱.گذشته :

_گذشته ساده : -be-saat = ساختم

_گذشته استمراری : -saat = می‌ساختم

حال باید این شناسه‌ها را به انتهای آن افزود:

شخص /اول /دوم /سوم

مفرد /e/ i/ eme

جمع /ene/ eni/ emi

۲.مضارع اخباری ؛

_ -saaj = می‌سازم

حال باید این شناسه‌ها را به انتهای آن افزود:

شخص /اول /دوم /سوم

مفرد /ene/ eni/ embe

جمع /enne/ enni/ embi

۳.مضارع التزامی ؛

_ -be-saaj = بسازم

حال باید این شناسه‌ها را به انتهای آن افزود:

شخص /اول /دوم /سوم

مفرد /e/ i/ em

جمع /en/ in/ im

دهستان بالا لاریجان

اخا ، ترا ، دینان ، شاهان دشت ، شمس آباد ، شنگلده ، گل‌پاشا ، لارین ، نهر ، هاره ، اخازیر ، وانا ، آب گرم ، امیر آباد ، گزانه ، ملار ، فیره ، انهه ، کنار انجام ، کندلو ، گرنا ، گیلاس ، لزیرک ، پلمون ، نوا ، نیاک ، شهرک صنعتی ، آب اسک ، ایرا ، لاسم ، عباس آباد ، معدن پوکه قرقه ، پلور ، زیار ، کتل امامزاده هاشم ، افسانه سرا ، کمپ سد لار

دهستان لاریجان سفلی

بوالقلم ، پردمه ، کنی بن ، لوط ، نوسر ، هفت تنان ، بائیجان ، تینه ،
حاجی کلا ، رزون ، کرف ، میان‌ده ، ناندل ، عکس‌شه ، محمد آباد ، آهن‌سر ،
علی آباد ، مریجان ، پنجاب ، کهرود ، کیان ، لهر ، تیران ، اطاق سرا ،
امره ، پلریه ، دره کنار ، دیوران ، سوا ، شیخ محله ، عبدالمناف ، کلری ،
نشل ، نمار ، کفا ،

دهستان بالا خیابان لیتکوه

تلیران ، چالی کیاده ، دیورز ، عالی جنگل ، ورامده ، سوته کلا ، میان
رود ، میخران ، کارچی‌کلا ، اسپند ، خشکرود ، کاسمده ، سهری ، اسکو محله ،
سنگدرکلا ، شهرک صنعتی ، چندر محله ، نوگردن ، هلومسر ، تسکابن ، مرزانکلا
، خاص کلا ، درازان ، درمه کلا ، ترک کلا ، کنسی ، پلک سفلی ، آب بخشان ،
تیرکان ، پلک علیا ، پاسکی محله ، کته پشت علیا ، میان محله ، بزمیان ،
رودبار دشت ، زیارود ، کمکلا

دهستان پائین خیابان لیتکوه

شادمحله ، کلاک‌سر ، هلی کتی ، انصاری محله ، آهن کتی ، قجر محله ، کرد
کتی ، تجنک ، دارکلا ، اغوزکتی ، تجن جار سفلی ، چائو سر محله ، سرهنگ کتی
، کاسب محله ، مارکتی ، انچ پل ، تجن جار علیا ، زارونده ، شیرکاج ، نرم ،
اغوزبن ، سائیج محله ، چنگاز ، روکش ، گلان ، ولیس‌ده ، درکاپی ، سیاه‌لش
، کوکده ، مرانده ، پیشگون ، تازه آباد ، حسین آباد ، کوسه رز ، مسکون ،
نورآباد ، ورکاده

دهستان چلاو

پرن ، رزکه ، شاه زید ، کلرد ، محمد آباد ، منگ جنوبی ، خوشواش ، زرد
بند ، کمربن ، کپین ، الیمستان ، لهاش ، سیاه بیشه ، کندوا ، معدن گچ ،
مریجان ، پاریمه ، پاشاکلا ، تیار ، چمه بن ، زرخونی ، گنکرج کلا ، نجار
کلا ، سنگ چال،خونه آقا تقی، دایو ، اندوار ، بزرودشت ، خرم ، نشل ، لارک

دهستان هزارپی جنوبی

پولیکیاده ، عالیکلا آهی ، کهنه دان ، آقا محمد آباد ، آب سرفت ، جمشید
آباد ، فرح آباد ، لتی کلا ، پاشا کلا ، شرم کلا ، آهنگر کلا ، کمانگر کلا
، بختیارکتی ، نوده ، قرق ، کلیکان ، تمسک ، خراب میانرود ، رفیع آباد ،
سنگ بست ، شیخ آباد ، همت آباد ، رودبار ، زاغ‌ده ، جعفر آباد ، کلا محله
، نوکلا ، هره پاک ، سعدین کلا ، اوجی کلا ، بیش محله ، پاشا کلا بیش محله
، اسکی محله ، قادی محله ، میانرود ، بامتی ، حسین آباد ، کلاصفا ، معصوم
آباد

دهستان دابوی جنوبی

کچپ سفلی ، کچپ علیا ، مریج محله ، کچپ کلوا ، واسکس ، مرزنگو ، آهنگر
کلا سفلی ، آهنگر کلا علیا ، ابومحله ، صورت کلا ، کرسی محله ، کبودکلا ،
غیاث کلا ، زیار محله ، کمانگر کلا ، سنگر ، جالیکا ، قائمیه سفلی ،
قراکلا ، موزی کتی سفلی ، موزی کتی علیا ، پپین ، مجید آباد ، ابدنگسر ،
اسپاهی کلا ، اسپیاری ، قائمیه علیا ، سراج محله ، اسکی محله ، پلهم کتی ،
سلطان آباد ، شهرکتی ، مطهر سفلی ، مطهر علیا ، نرگس مرز ، بانصر کلا ،
تنها کلا ، حسن آباد ، بامرکلا ، تازه آباد ، رییس آباد ، شانه بند ،
نائیج آباد ، باریک محله ، بیش محله ، دوتیره ، ترویجان ، اسلام آباد ،
عظیم آباد ، ولیک علیا ، نوآباد ، اوجاک ، یوسف آباد ، ولیک سفلی ، اشکار
کلا ، الو ، امین آباد ، بور محله ، سورک ، شاه کلا ، ماهوت کلا ،
ابوالحسن آباد ، اشرف آباد ، پاشاکلا ، حاجی آباد ، حسین آباد ، دعو کلا ،
قلاکتی ، میانرود ، دنگپیا ، شریعت آباد ، کلیک‌سر ، ممرزکتی ، اسپیاربن ،
بالاهشتل ، رشکلا ، دیه ، کاشی محله ، موسی محله ، چاره ، ناصر آباد ،
کردخیل ، طوله کلا ، گالش محله ، پایین هشتل ، درزیکلا

دهستان دشت‌سر

بوران ، سالار محله ، شادمحل ، هندوکلا ، محمد آباد ، اله کاج ،
باغبانکلا ، نو آباد ، رستم دارمحله ، عرب خیل ، قلعه کش ، قلیان کلا ،
اجبارکلا ، داودکلا ، خونی‌سر ، نجار محله ، هارون کلا ، نفرخسل ، فیروز
کلا سفلی ، فیروز کلا علیا ، نظام آباد ، سرخ کلا ، پاشا کلا ، مهدی خیل ،
میله ، معلم کلا ، خرمن کلا ، تمسک ، تیرکلا ، گلمزار ، کمدره ، بلیران ،
زوارک ، شهنه کلا ، آهنگر کلا ، مزرس ، چنگ میان ، نوده ، وسطی کلا

دهستان خوش‌رود

تسکا ، کاردیکلا ، کامکلا ، خرابه خوشرود پی ، گاودشت ، افراسیاب کلا ،
لموسکلا غربی ، مقریکلا ، میان بورا ، پازمین ، پاریکلا ، سفید تور بالا ،
سنگ رودپی ، کاردگر کلا ، مسک ، ازارکل ، اومال استاد احمد ، اومال شکراله
، سفید تور پایین ، پنبه جار ، زرتک ، سوت سی اقالر ، سوت سی گل چوب ،
کشیر محله ، مجی کتی ، ازارسی ، ازارسی حاتم ، انجیلک ، بالابورا ، برگ نو
، پلنگ دره ، چاق فیروزجائی ، شهنه وشته حاجی مهدی ، فریدون کلا ، پولادسی
، کیس ، موزی کتی ، ولیک تخت ، گته نو ، کرات سی ، بالاولیک ، دیزنو ،
انجیل سی ، دولت رودبار ، دیوا ملکشاه ، نارنج لو ، میان دره ، دیواعمران
، تلیکا ، پینک ، تیرنگ سی ، سوت سی شیاده ، شیاده بالا ، فیل بند ،
تشبیشه ، شیاده سادات محله ، کاشمسی

دهستان شهید آباد

شوب کلا ، معلم کلا ، کلاگر محله ، یزدان آباد ، قنبر زاده ، پطرود پی
، شانه تراش ، صلح دارکلا ، کهرکنار کشتلی ، بزرود پی ، مومن آباد ، فیروز
آباد ، شهید آباد

دهستان فیضیه

باریک کلا ، گله کلا ، مشهدی کلا ، میانرود ، اغوزبن ، بندارکلا اغوزبن
، شمشیر محله ، پائین بیشه سر ، لنگور بالا ، لنگور پائین ، بالا بیشه سر
، برجی خیل لنگور ، سلطان محمد طاهر ، محمود آباد ، ولی عصر ، رمنت ، موزی
گله ، اسپی کلارمنت ، قائمیه ، کپورچال ، کلمدان نقیب ، سلیمان کلا ،
کبودکلا ، کلهودشت بالا ، کلهودشت پائین ، نخ کلا ، چماز کلا ، دری کنده ،
استردیکلا ، گرجی آباد ، منصور کنده ، بوله کلامرزون آباد ، درویش خاک
مرزون

دهستان اسبوکلا

بوک کلا ، ترک محله ، متی کلا ، الله رودبار ، نقارچی محله ، تیرکلا ،
اسبوکلا ، درویش خاک بالا ، درویش خاک پائین ، باباآباد ، خراسان محله ،
سادات محله ، حمزه کلا شش پل ، شاسیبکلا ، شیخ محله ، عالی زمین ، آهنگر
کلا ، قصاب امیر ، درزی کلا نوشیروان ، قمی کلا ، نوشیروان کلا ، قصاب
ذالکان

دهستان گنج افروز

علمدار ، هری کنده ، نقیب کلا ثلاث ، هتکه پشت ، ترجیکلا ، دیودشت ، چاره ، پایین گنج افروز ، میر رودپشت ، روشن آباد ، سیاه‌کلا محله

دهستان سجادرود

صورت ، کردمحله ، شهربن ، احمدکلا ، زریوان ، زواره ، کلاگرکلا ،
کاشیکلا ، ناریوران غربی ، ناریوران شرقی ، بهارستان ، امیرده ، رستم کلا
، کتی سر ، ولیک ، تشون ، تنهاکلا ، گری محله ، اخمن ، ازارسی ، ازارسی
سعداله ، پینک عسگریان ، چشمه سر ، گردرودبار ، لرکانون ، لیاردن ، رودبار
فیروزجا ، امامزاده عباس ، پولک رودپی ، امامزاده رضا ، لپر علی بابامحمدی
، لدار ، لرجارگردن ، چفت سر ، ارکا ، پوست کلا ، تهمتن کلا ، تیر خال
گردن ، سید نظام دین ، چالرز ، گنج کلا بالا ، گنج کلا پایین ، لته ، لنگه
، لی طالار ، وولی گردن ، فلکا ، وولی گله ، ازاران گنجعلی ، انجیل سیا ،
خرطوسی ، خونکاه زرزمه ، دهچر ، شالیکش امیرقلی ، کربن ، مرتع بلکرون ،
نسیه ، هشتری ، سنگ ریزه ، یندین کبودتبار ، افرابن ، پینک بالا ، کوهپایه
سرا ، اسبو ، بندبن ، پرچیم کش ، چاسرکا ، چه سر ، درازکش ، رفع بن ،
شرباشن ، علی زرنو ، علی ماندگار ، فیفل ، کلهوسی ، کیس ، نرگس کتی ، هلی
بن ، ویارسرا ، کهلوچال ، فیفل شرقی ، آب بندان ننوش ، آب بندان یوسف زاده
، افراکتی میر علی تبار ، ال دره ، نمیون انجیل سی ، پرمیناو شیومن ،
دیافه ، زوارک ، شهر رحیم ، فرام رودبار حاجی صادق ، کمل چوبسر ، میر ملک
، هلی کتی ، تیرگ بن ، ازاران ، پلنگی ، فرام لک ، کریستو ، بتلیم ،
جلیرود ، چهارسی ، لیسه ، سنگ پراش ، سنگ سی ، شنبه ، کمل سرک ، کوهپاره ،
خنیافه ، افراگردن ، افراسی ، اغوزچال ، افراکتی حاج احمد ، الاش سی ، برف
چالسی ، چفا ، زریجا ، قلعه ، کراتلو ، کلاشکنک ، کیمون ، کنسلو ، لیس کتی
، لیسی ، میانک ، ول لته ، ویشگون ، هندوری ، اشدکت ، ادملا ، فیروز آباد
، قرق یونس ، لیس تیمور ، اطاق سر ،

دهستان فیروزجاه

اسپیراملک ، افراچال ، پری چشمه ، جزنیکا ، چاک کلا ، خرتو ، خواجه کلا
، درکامیان ، رنگل ، ریکو ، ترسو و سیبرون ، سرجه کلا ، سیرباغ ، قلعه کتی
، کیون ، گاوزن محله ، لمسو کلا ، وازی گردن ، واش سره ، سلیج ، میان تلک
، اونکتار ،اری ، ازرودسر ، وتیله ، پیت سره ، چالسرون ، خریون ، خلیل کلا
، زربوت ، سویلم ، عباس کلا ، فک ، کلاگر سرا ، نسوم ، ولیکن ، قلعه کش ،
افراکتی ، اسپر نصراله ، پهن کش ، سماگوش محله ، فیروزجا ثابت ، میاندرکا
، میانک صیادی ، لتی جون ، روانشین ، اترین ، کلکینگ ، خلند ، موزیلو ،
گریوه ، بیس کتی ، پی چالک ، ذغال چال ، زیارت پشت ، شمیران ، شورکش ، شیخ
موسی ، کش پی ، لتی ، گریوده

دهستان بابل‌کنار

طلوت ، شاهرضا گاوزن محله ، فولاد کلا ، دارد کاشت ، درزی محله ، انارستان بالاگنج افروز ، هلی‌دشت
، پائین مرزناک ، درونکلا غربی ، اجاک ، مزداکتی ، فیض اله آباد ، پیتکا ،
رییس کلا ، درونکلا شرقی ، گاوزن محله ، بر چفت ، سیاه درکا ، بالف کلا
شرقی ، چهره ، سید کلا ، شیردار کلا ، قران تالار ، گاونکلا ، مرزی کتی
طیبی

دهستان درازکلا

ازارسی تسکانو ، ازارسی حاجی بابا ، ازارسی حسین خان زاده ، ازارسی
میرزاگل ، ازارسی نعمت اله ، بی نماز ، چهار شمن ، سفید هلوم ، شال بکشت
ولی ، کریکلا ، میان طالار حسینی ، نور محمد تباشی ، ویارسره ، هلی خال ،
یکشوب ، ازارسی بابل کنار ، وولی کتی ، ازارسی شعبانعلی ، بالف کلا غربی ،
خمند ، دارکلا ، موزی کتی پارک ، نوکجار ، امیر کلا ، خواجه کلا ،
کاردرکلا ، کبریا کلا
، انجیل سی کبودتبار ، چهار گل علی محمد ، خرماکهن شاهرخی ، ریگ چشمه ، مس
دره ، خرماکهن مشهری آقا ، جاجن ، سرسره ، هلی کتی ، حمه کتن ، کیس ، مرتع
شهر ، ممرزسی ، ممرزکن ، تیرکن ، لمارون ، چهار سی عباسی

دهستان کاری‌پی

برسمنان ، ارچی ، تاج الدوله موزیرج ، راه کلا ، نی کلا ، تلی گران ،
قادیکلا ، درزیکلا کریم کلا ، شاره ، شریعت کلا کریم کلا ، کرفولا ، اسب
شورپی ، پهناور ، توکل کریم کلا ، شهید عبداله ، گردن بری سفلی ، نمودار
کلا ، بیشه محله ، بصرا پایین ، پیجاکلا ، کتی سر ، مرزبال ، کارون ، بصرا
بالا ، کلنگا ، اردکلا ، طغان ، گردن بری علیا ، خردون کلا ، دهک ، حاجی
کلا ، چمازبن ، کمانگر ، خلیل کلا ، سرون محله ، منسکلا ، تجنک ، کتمه ،
میاندسته ، امین آباد ، بالاکروکلا ، پایین کروکلا ، بیجی کلا ، هلال کلا
، اندیکلا ، نوایی کلا ، تاری محله ، شریعت کلا ، علی آباد ، لطفعلی آباد
، مصیر محله ، قصاب کلا ، سنگچی ، نودههک ، درزیکلا بزرگ ، درزی کلا کوچک

دهستان لاله آباد

بابلکان سفلی ، بابلکان علیا ، خرجی کلا ، گرمیچ ، ورمتون ، اکتیج کلا
، پایین احمد چاله پی ، چناربن ، داودکلا آستانه سر ، گله محله ، اقاملک ،
قصاب کلا میانده ، بالا احمد چال پی ، الله چال ، حمزه رضا ، درزیکلا اقا
شفیع ، دلاور کلا ، مهدی آباد ، پریکلا ، بالابازیار ، پایین بازیار ،
خطیب ، رنگرزکلا ، مظفر کلا ، رکاج ، زاهدکلا ، طرقچی کلا ، کاظم بیکی ،
للوک

دهستان گتاب جنوبی

پایین سید کلا ، پایین مرزبال ، خرامکلا ، آهنگر کلا ، چوب بست ،
ولوکلا ، بالامرزبال ، بالامرزناک ، یورمحله ، افراکتی ولوکلا ، اطاق سرا
، مشهد سرا ، بالا سیدکلا ، ابوالحسن کلا ، بیل پی ابوالحسن کلا ، سر حمام
ابوالحسن کلا ، بالا میرکاج ، کرتیج کلا ، گاوان کلا

دهستان گتاب شمالی

درزی کلا آخوندی پایین ، دلاور کلا ، ملامحله ، درزیکلا نصیرائی ،
یورسیاه کلامحله ، درزی کلا آخوندی بالا ، نجارکلا ، حاجیکلا ، سوربن ،
ارمک ، پائين میرکلا ، کلاگر محله ، سارون خیل ، تاریکلا ، بالا سرست ،
پایین سرست ، زیتاکلا ، سیدکلا ، بنگرکلا ، دون سر ، شیر سوار ، زعفران
کلا ، کفشگر کلا ، چنار بن کشتلی ، درزیکلا آخوند بابا ، شوب محله ،
کاسمان کلا ، پائین محله کشتلی ، گل چوب ، میدان سر کشتلی

شهرستان بابلسر

• دهستان امامزاده عبدالله :

ازباران ، شیرا ، شهرک فرزاد شهر ، بنه کنار ، مهلبان ، شیر محله ،
کاردگر محله ، منقارپی ، بزرگ بیشه محله ، کوچک بیشه محله ، نوائی محله ،
پائین نوائی محله ، بی نمد ، توله سرا ، کلاگر سرا ، جزین ، اوکسر کریم
کلا ، زاهدکلا ، اسبوکلا کریم کلا

• دهستان باریک رود :

حیدر کلا ، فرم ، ملاکلا ، سوته ، مجتمع مسکونی خزر شهر ، شهرک دریاسر ، شهرک دریاکنار ، اسلام آباد

• دهستان ساحلی :

اوکسر ، ایستگاه رادار ، مجتمع مکان‌های مسکونی نیروی هوایی ، تازه آباد ، پایین احمدکلا ، باقر تنگه

• دهستان بابلرود :

اجاک سر ، میاندشت ، بابل پشت ، شورک ، علی آباد ، سادات محله رودبست ، گاوزن محله رودبست

• دهستان بهنمیر :

هلی باغ ، ازن آباد ، کرفون ، روشندان ، داراب دین روشن ، پارومحله
منگلاب ، گالشکلا پایین ، گالشکلا بالا ، منگلاب ، سرخ دشت ، افراتخت ،
کریم کلا ، نفت چال ، شهید سرا ، عربخیل ، کاله ، میرود

• دهستان عزیزک :

عزیزک

• دهستان پازوار :

ارمیچ کلا ، پایین نقیب کلا ، سپاه محله ، میر بازار ، بالا احمدکلا ،
خرد مردانیسی ، چوپان کلا ، خرد مرد رضایی ، سعید کلا ، کبوتردان ،
مقریکلا ، ایسی کلا ، سر حمام ، کاسگر محله ، بالا نقیب کلا ، درزی نقیب
کلا ، فولاد کلا ، سید محله ، قادی محله ، رضا کلا ، رکون ، کاریکلا

• دهستان خشکرود :

اسفندیار محله ، درزی محله ، کیخامحله ، خشک رود ، رزکنار ، کونر ، نصرت کلا ، میان بال ، دوغی کلا ، شرمه کلا ، ولیک رودپشت